Jan Toorop : het lied van de tijd

Onlangs kwam ik in de museumwinkel van museum Singer Laren, waar we waren voor de De werelden van Jan Toorop, een oude bekende tegen. Oh wow! Een oudje (2016), een juweeltje, die we in de collectie hadden in mijn vorige bibliotheek, waar we zo goed als alle titels van het Gemeentemuseum – tegenwoordig Kunstmuseum – hadden.

Het Kunstmuseum geeft al jaren, in samenwerking met Leopold prachtige kunstprentenboeken uit bij tentoonstellingen, gemaakt door steeds weer verschillende namen, en allemaal grootheden in de jeugdliteratuur (Charlotte Dematons, Annemarie van Haeringen, Daan Remmerts de Vries, Koos Meinderts, om er maar een paar te noemen).

Dit kunstprentenboek over Jan Toorop is van de hand van Kitty Crowther, winnaar van de oeuvreprijs ALMA (Astrid Lindgren Memorial Award) in 2010. Haar naam klinkt Engels, maar ze is een is een Belgisch illustrator en auteur van Franstalige jeugdliteratuur. Maar kennelijk dus ook in het Nederlands.

De schutbladen zijn al prachtig: een soort lijnenspel zoals bij de haren van onder andere de Delftse Slaolie meisjes (een beroemd reclamemerk van Toorop), maar dan in vele (potlood)kleuren waardoor het ook enorm Kitty Crowther is. Het verhaal wordt vooral in prenten verteld. Schitterende kleurrijke potloodtekeningen die vooral geïnspireerd zijn op Toorops symbolistische werk. Kitty Crowther heeft van alles uit allerlei van zijn werken in de illustraties verwerkt. Daarom ook heel leuk om zijn schilderijen erbij te pakken en te kijken wat je allemaal vindt.

Er is één pagina tekst waarin wordt verteld over zijn jeugd op een ‘klein eiland naast Sumatra’, over het oerwoud, de wajangpoppen en mysterieuze verhalen over goden, koningen en koninginnen, prinsen en prinsessen. En dat hij op 11-jarige leeftijd naar Nederland werd gestuurd, en zijn eiland en familie nooit meer terug zag. ‘En hij dacht dat hij zijn twee prinsessen voor altijd had achtergelaten…’

De prinsessen, teer uitziend en met hele lange haren, doen aan wajangpoppen denken. Ze zijn zeer herkenbaar in het symbolistische werk van Toorop en in dit verhaal vindt hij ze gelukkig ook weer terug.

Op het einde zien we een prent die duidelijk gebaseerd is op Zee En Duin Bij Zoutelande, waarop je twee meisjes met witte kapjes in de duinen aan zee ziet zitten. Maar op deze prent zien we ook Toorop, lopend richting zee, terwijl er vanuit de zee een meisje met open armen op hem afrent: Charley. Nog een prent volgt: hand in hand kijken ze naar de zee. ‘Charley werd een bekende kunstenares. Ze schilderde veel grote gezichten… en soms de zee, terwijl er over elke schouder een beschermengel meekeek.’ Toorops prinsessen zijn Charleys beschermengelen geworden.

Schitterend kunstboek, voor wie zijn of haar kinderen mee wil nemen in kunst, en in dit geval Toorop, voor wie op de basisschool bezig is met een kunstproject of voor wie tekeninspiratie wil.

In de collectie van mijn vorige bibliotheek is het boek niet meer. Dat verbaast mij niet: er gaat verhuisd worden en in aanloop daarnaartoe wordt er enorm drastisch afgeschreven. Ik zou zeggen: wees zuinig op de kunstprentenboeken. En worden ze niet zoveel geleend, dan komt dat wellicht omdat ouders en jonge kinderen niet zo gauw op de plank AJ Beeldende Kunst kijken. Alle reden om ze een mooi plekje in de spotlights te geven.