De erfenis van Mozart / Femke Roobol

Toen ik 12 was, zag ik de film Amadeus, geleend bij de videotheek. Ik was helemaal overrompeld betoverd. De volgende dag keek ik de film weer, en in de jaren daarna nog heel veel keer. Ik las boeken over Mozart: over zijn brieven, over Salieri, over Mozarts dood, zijn reizen en optredens als kind, de reis met zijn moeder tijdens welke zij plotseling stierf. Maar over zijn vrouw Constanze had ik nog weinig gelezen. Dit boek kwam ik al jaren geleden tegen. En nu Amadeus na 40 jaar weer in filmhuizen draaide (eindelijk in de bioscoop gezien! 2x), voelde ik ineens sterkte behoefte om dit boek over Constanze Mozart eindelijk te lezen.

Wat ik al van Mozart dacht te hebben onthouden: een bruisende persoonlijkheid, vol grappen en gekkigheden, dol op zijn vrouw Constanze, ook al viel hij eerst voor haar oudere zus die hem afwees, de muziek leek onbegrenst in zijn hoofd op te borrelen, hij werkte keihard, overdag druk met vrienden, muziek maken, leerlingen en ‘s nachts met muziek schrijven, dol op dansen, verkleden en feesten, had weinig geld, gaf teveel uit aan luxe, maakte schulden, schreef bedelbrieven naar vrienden, werd ziek en stierf jong.

Over Constanze wist ik een stuk minder. Ik heb wel ooit ergens gelezen dat zij de rest van haar leven heeft gewijd aan het organiseren en beschermen van zijn werk. Maar hoe verging het haar na het onverwacht verliezen van haar grote liefde? Femke Roobol vertelt haar verhaal op overtuigende manier: van het moment dat Mozart binnen loopt in de copyrette van haar vader, een vrolijke huisvriend wordt van de muzikale familie Weber, en als een blok valt voor zus Louise, van de afwijzing, verhuizingen, dood van Constanzes vader en daarmee van haar muzikale carrière, de opbloeiende liefde tussen Mozart en Constanze, het huwelijk, kinderen, problemen en ziekte en dood van Mozart.

Maar daar eindigt het verhaal niet: Constanze blijft achter met twee jonge zonen (vier kinderen zijn jong overleden), flinke schulden, geen inkomen, geen weduwepensioen, heel veel bladmuziek en uiteraard heel veel verdriet. Het laatste deel gaat over rouw, het opstaan en herpakken en verder gaan. En over hoe Constanze de problemen aanpakte en een goede toekomst voor haar zonen regelde. Ondanks de rivaliteit tussen zus Louise en Constanze en de bazige moeder, spelen de verschillende zussen en ook moeder steeds een belangrijke rol in het leven van Constanze.

Niet alleen is Constanze heel invoelend geschreven, leef je mee en voel je haar verdriet, ook het leven uit die tijd wordt heel beeldend beschreven: het eten in die tijd, de kleding en (gebrek aan) hygiëne: jurken, kniebroeken, korsetten, knoopjes, linten, hoeden, pruiken, poeder voor de pruiken, poeder om de gezichten te witten, en poeder voor als iemand is flauwgevallen (beter niet met elkaar verwarren zoals de familie Weber in paniek deed nadat Louise was flauwgevallen), feesten en bals, de stank van de mensen die zich slechts af en toe wasten, waaiers en hoe die ingezet konden worden om mannen te laten weten dat je interesse hebt), koetsen en straatvuil.

Aanvankelijk had ik gedacht dat het boek ook over de rest van Constanzes leven zou gaan: ze trouwde opnieuw, met een degelijk man, ging verder met muziek opvoeren en uitgeven van Mozart en werkte met haar nieuwe man aan een biografie over Mozart. Ik denk dat het goed is dat dat er nu allemaal niet bij zat. Nu gaat het boek over de onstuimige maar liefdevolle relatie tussen Mozart en Constanze, en het droevige einde daarvan. En geeft een heel mooi beeld van Constanze die door de tijd heen vaak akelig is neergezet door biografen. Mooi boek, voor wie zin heeft in een historisch liefdesverhaal en/of geïnteresseerd is in Mozart.

Met nawoord en bronnenlijst. Oorspronkelijke uitgave: Amsterdam : Ambo|Anthos, 2017, in 2021 uitgegeven bij Uitgeverij Zomer & Keuning.