Eenbeen

Eenbeen / Thijs Goverde

Ik had Eenbeen met meerdere boeken op mijn e-reader voor mee op vakantie gezet. Omdat dit boek tussen de andere hele mooie Lestips van de Jonge Jury stond, en omdat het me een mooi boek leek. Maar toen ik in een trein naar Manchester wilde opzoeken waar het ook weer over ging, (want ik had mijn boek uit en moest een nieuwe van mijn ‘plankje’ kiezen) had ik geen internet. Zodra ik wel bereik had, appte een collega ‘Ben nu bezig met Eenbeen :)’ Wat een toeval! En een leukere en betere bron dan de bibliotheekcatalogus met a.i.-informatie. De keus was duidelijk.

Op de een af andere manier had ik in mijn hoofd dat het een historische roman was, maar het speelt juist in de toekomst: ‘zo omstreeks 2136 of 2137’, aldus Thijs Goverde zelf in het voorwoord waarin hij vertelt dat hij het met zeer beperkt bronnenmateriaal heeft moeten doen: ‘Maar uit de periode tussen nu en 2136 zijn ons bijzonder weinig bronnen bekend. Hoe dat precies komt weet ik ook niet; daar mag de lezer zelf over nadenken.’

Het verhaal is geschreven vanuit de 13-jarige Roosmarijn, die met haar ouders en broertje op een boerderij woont. Een ogenschijnlijk gelukkig gezin. Ze ontvangen een brief waarin staat dat ze een gewonde soldaat in hun huis moeten opnemen: een soldaat die niet meer kan vechten en geen familie heeft waarbij hij terecht kan.

Het is een andere tijd: de mensheid heeft de aarde aardig uitgeput en daarom leven ze nu onder de ‘Minderwet’: een systeem van straffen en belonen. Voor energieverbruik en aankoop van spullen krijg je plussen, voor het omgekeerde krijg je minnen. Minnen leveren privileges op, te veel plussen kunnen juist tot straffen leiden. Dus toen de moeder van Roosmarijn een keer over de buurvrouw kreunde ‘Genadige moeder, wat een pluswijf is dat toch ook’, was dat verre van een compliment.

De soldaat die bij het gezin gehuisvest wordt is een oude, chagrijnige zuiplap. Met één arm. De niet zo leuke buren hebben daarentegen een knappe, jonge soldaat gekregen. Een vriendelijke jongen met aandacht en interesse voor iedereen: ‘Een piepjonge soldaat, met vrolijke zwarte krulletje en niks geen snorrenbaard. Misschien was hij te jong voor een snorrenbaard? Hij zou zesentwintig jaar kunnen zijn maar ook zestien. Zijn bruine ogen twinkelden ondeugend.’ Deze jongen mist een been, laat zich ‘Eenbeen’ noemen om eraan te wennen, en charmeert iedereen. Vooral Roosmarijn, die als een blok voor hem valt (op een schattige prepuber manier).

Als lezer bekroop mij het gevoel dat er iets niet klopte aan Sam, alias Eenbeen: hoe kun je zo’n stralend en innemend mens zijn, terwijl je net uit de oorlog komt, je been hebt verloren en kennelijk ook geen familie hebt om naar terug te keren?

Roosmarijn zelf is een intelligent meisje, dat vaak behoorlijk volwassen denk en zichzelf tot de orde roept als ze egoïstisch, zeurderige of kinderachtige dingen denkt. En veel nadenkt over het goede doen.

Langzaam kabbelend bouwt het verhaal op. Aanvankelijk lijkt het allemaal niet zo erg gesteld met de wereld. Maar door de ‘bronnen’ die door het hele boek geplaatst zijn (brieven, een paar antwoorden uit een schriftelijke overhoring, een pagina uit een woordenboek en pagina’s uit informatieve boekjes voor jonge kinderen) en hier en daar een opmerking, wordt langzaam duidelijk hoe het echt gesteld is met de wereld. Wat een briljante manier om een dystopische wereld te schetsen, zonder dat de lezer door een lange uitleg heen moet, en meteen alles al is prijsgegeven. Het verhaal bouwt op en uiteindelijk loopt alles volledig uit de klauw. Gelukkig is er wel een soort verzachtende nazorg, waardoor het toch een C-boek is.

Wat een geweldig boek: deze rustige manier van opbouw, zonder ooit saai te worden, om uiteindelijk zo te exploderen. En innemende personages. Het geeft wel te denken over de toekomst: hoe ziet onze wereld er over 100 jaar uit? En dat is misschien ook wel een beetje de bedoeling: denk er over na en doe er wat mee.

Vanaf ca. 13 jaar. Lestip van de Jonge Jury 2026. De stembus is vandaag gesloten, maar het blijft een mooie lijst bij elkaar. Winnaar Jonge Jury 2026 wordt op 1 juni bekend gemaakt.