Gefluister in de golven : verhalen over legendarische spookschepen, piraten, meerminnen, zeemonsters en ander druipend gespuis / Margaretha van Andel ; met illustraties van Marieke Nelissen

‘Don’t judge a book by its cover’ gaat altijd over negatief oordelen: een boek al meteen afkeuren omdat de kaft je niet aanstaat. Andersom is natuurlijk alleen maar positief: je ziet een kaft en denk ‘Wow, wat is dat voor boek?!’ Zoals ik had met dít boek, toen ik op de website van Lemniscaat op zoek was naar Het addergebroed van Slot Thetinga voor een blog, en (zoals altijd) afgeleid raakte bij ‘Ontdek onze nieuwe boeken’. De kaft, en vervolgens het onderwerp, en – hoe toevallig – zelfde auteur als van het boek waar ik naar op zoek was, hadden mij te pakken.

De ondertitel geeft de inhoud mooi weer: Verhalen over legendarische spookschepen, piraten, meerminnen, zeemonsters en ander druipend gespuis. Margaretha van Andel heeft ze niet verzonnen: het zijn allemaal watersagen en -legendes die ze ons vertelt. Voor een groot deel uit Nederland, sommige uit het VK en IJsland, sommige bekend (Vliegende Hollander, Vrouwtje van Stavoren) en veel ook vrij onbekend.

De verhalen zijn spannend, een beetje engig en duister soms, en heerlijk verteld. Tussen de verhalen zitten korte informatieve hoofdstukken. Al in het oude stenen tijdperk zwommen er zeemeerminnen in onze zeeën en oceanen. Dat weten we, omdat er rotstekeningen zijn gevonden van menselijke wezens met een vissenstaart. Veel mensen beweren ze te hebben gezien. De ontdekkingsreiziger Columbus bijvoorbeeld, die onverschrokken de oceanen overstak op zoek naar nieuwe werelden. Hierin achtergrondinformatie, vergelijkbare verhalen/wezens maar dan van andere plekken, en steeds met een heel mooi bruggetje naar het volgende verhaal.

Bij ieder hoofdstuk staat minstens één illustratie: waterwezens, geesten en duivels, mensen in kleren uit vervlogen tijden, schepen en natuurlijk: water, in allerlei vormen. Lang niet alle wezens zijn kwaadaardig, vaak zijn het de mensen zelf. Zoals de Edammer melkmeisjes die een zeemeermin willen vangen. De gemenigheid staalt er vanaf. Terwijl de zeemeermin er bang en onschuldig uitziet, met lange slierten haar die overgaan in wier en mij doen denken aan de haren van vrouwen op sommige tekeningen/schilderijen van Jan Toorop. De illustraties zijn een prachtige verrijking van de verhalen, stuk voor stuk heel mooi, en stellen niet teleur na de kaftillustratie waar ik meteen door gegrepen was.

Achterin is een kleine bronnenlijst gezet, maar interessanter is Een spoor van verhalen: over de plekken waar sommige van de legendes zich hebben afgespeeld en wat daar(over) te vinden is: een verslag van een onderzoek naar de gevonden restanten van een klooster, beelden en monumenten, de volledige tekst van een oud boek dat gevonden was op een piratenschip, een oude helm, een pad aangelegd op basis van oude kaarten, versteende trollen, een landhuis en een gevelsteen (hierbij even voor mezelf, want dat wil ik zien maar ga ik vergeten: Oudegracht 211). Nooit geweten dat er een basilisk in een werfkelder in mijn eigen stad heeft gezeten.

Volgens de bibliotheekcatalogus voor kinderen vanaf ca. 12 jaar. Ik denk ook wel voor de betere lezer vanaf 10, en zeker om voor te lezen.