Een dodelijk gif / Ambrose Parry ; vertaald [uit het Engels] door Gerda Baardman

Een fatsoenlijk verhaal hoort niet te beginnen met een dode prostituee; achtenswaardige lieden besteden liever geen aandacht aan zoiets. Als student Will Raven een jonge prostituee, waar hij mee bevriend is geraakt, dood en in een afschuwelijk verkrampte houding aantreft, wil hij niet dat het wordt afgedaan als ‘gewoon een dode hoer’, zoals hij de politie hoort zeggen. Hij besluit dat hij moet uitvinden wat er met haar gebeurd is.

Niet lang geleden was ik in Edinburgh, en meteen al bij aankomst vanuit het station was het liefde op het eerste gezicht: wat een prachtige oude stad vol verhalen, veelal een beetje duister. Benieuwd naar wat ik in onze bibliotheek zou vinden om dat gevoel nog even vast te houden, kwam ik uit bij Een dodelijk gif: moord en andere ellende in 19e eeuws Edinburgh. Dat klok heel fijn in mijn oren.

Het is misschien al duidelijk: Will is geen ‘achtenswaardig’ man. Behalve zijn omgang met prostituees, zoekt hij nogal eens ruzie, maakt verkeerde keuzes en heeft een schuld bij hele foute figuren uit de onderwereld van The Old Town. Toch is hij, om voor hem onduidelijke redenen, is uitverkoren om in de leer te gaan bij de gerespecteerde verloskundige professor Simpson. Helaas wordt Will de nacht voor hij het statige huis van de familie Simpson betrekt, te pakken genomen en lelijk verwond door handlangers van zijn gevaarlijke schuldeiser. Dienstmeisje Sarah helpt hem met zijn verwondingen. Verder doet het hele huishouden alsof Will er niet ondervoed en gehavend uit ziet.

In eerste instantie botst Will met Sarah, die aardig bijdehand is, medisch behoorlijk op de hoogte en ook de spreekuren aan huis praktisch ondersteund. Maar als Will ontdekt dat ook Sarah een vriendin op dezelfde manier heeft verloren, slaan ze de handen ineen.

Will heeft een heleboel aan zijn hoofd: de praktijk in huize Simpson waar hij spreekuren draait, de (veelal spoed)bevallingen waar Simpson voor wordt opgeroepen en waarbij Will assisteert, geld verdienen om zijn schuld af te lossen, zorgen dat hij uit de handen blijft van zijn schuldeiser en het oplossen van de mogelijke moorden. Ondertussen gaat hij gebukt onder schuldgevoelens over verschillende verkeerde keuzes die hij gemaakt heeft.

Als lezer word je meegenomen in de duistere stegen en krochten van The Old Town, in de ellende en de armoede. En aan het andere kant in The New Town (de wijk speciaal gebouwd voor de rijken, omdat een grote uitstroom van de rijken uit het overbevolkte Edinburgh dreigde): de statige huizen en straten, de luxueuze kleding en winkels, de manier waarop rijke huishoudens werden bestierd door personeel dat zelf op armoedige kamertjes op zolder sliep. Ook de ondergeschikte rol van de vrouw, en hoe vrouwen daar op verschillende manieren mee omgingen of tegenin gingen komt regelmatig langs.

De nodige humor zit ook in het boek. Vooral de beschrijvingen van hoe Simpson, iedere avond na het diner, samen met zijn collega’s allerlei stoffen ging inhaleren, op zoek naar het beste anestheticum. Wat nogal eens duizelingen, hoofdpijn, flauwvallen en vreemd gedrag opleverde. Soms tot schrik en vaak tot irritatie van de vrouwen in huis en het personeel. Een groot deel van de karakters is gebaseerd op personen uit die tijd. Zo ook Simpson en collega’s, en hun onderzoeken. Wat het van grappig ineens heel mooi maakt: zijn strijd voor het ultieme verdovingsmiddel voor vrouwen in barensnood.

Is auteur Ambrose Parry een man, vrouw of anders? vroeg ik mij af. Het antwoord vond ik op de site van de uitgever Van Maaskant Haun en bleek op alledrie JA: “Ambrose Parry is een schrijversechtpaar bestaande uit Chris Brookmyre en Dr. Marisa Haetzman. Chris is meervoudig bekroond auteur van misdaadromans en zijn vrouw Marisa is anesthesist met een master in de geschiedenis van de geneeskunde.” Dat laatste is heel goed te merken, want al die medische toestanden worden heel beeldend en geloofwaardig beschreven. En vond ik zelf buitengewoon interessant.

Ik had gehoopt nog even goed ondergedompeld te worden in de bijzondere stad Edinburgh, en in een duistere tijd waarin ook storytellers van de stad ons hadden meegenomen. En dat is helemaal gelukt. Erg genoten van deze historische, spannende roman. Wel een kleine waarschuwing: alles is beeldend en levendig en bloederig beschreven, zo ook de bevallingen. En gecompliceerde bevallingen in de 19e zijn behoorlijk horror. Ik raad niet gauw een boek af voor een bepaalde doelgroep, maar aanstaande en verse ouders en in het bijzonder de aanstaande en nieuwe moeders: lees dit maar niet. Voor wie hier niet voor terugschrikt is het zeker een aanrader.