Maantje verhuist de zee / Sjoerd Kuyper ; met illustraties van Sanne te Loo

In de lente had de griffeljury al in het geheim bepaald dat de Gouden Griffel naar Sjoerd Kuyper zou gaan voor Maantje verhuist de zee. In de zomer werd Sjoerd Kuyper ziek en in de herfst stierf hij een paar dagen voor de bekendmaking. Enorm mooi en troostrijk toen bleek dat ze hem de Gouden Griffel stiekem iets eerder al hadden gegeven op zijn ziekbed. Voor mij daarmee al de meest bijzondere Gouden Griffel die ik in mijn tijd als jeugdbibliothecaris heb meegemaakt. En ik had het boek nog niet eens gelezen.

Dit is het vierde boek over Maantje ( na Maantje, Maantje en het kerstfeest van de dieren en Maantje schrijft een boek), een meisje dat als enig kind opgroeit in een warm gezin. Maantje heeft een hele goede band met haar oma, maar oma is ziek. Als oma mailt dat ze langs moeten komen omdat het niet lang meer gaat duren, begint een tijd van afscheid nemen.

Maantje is erg goed in verhalen verzinnen en stuurt oma een vrolijk en troostrijk verhaal, waar oma nog erg van geniet in haar laatste uren. Ook als oma is overleden gaan de verhalen door en Maantje weet daarmee zichzelf, maar ook haar familie mee op te beuren.

Er is altijd wel iets in een boek van Sjoerd Kuyper waar ik heel hard om moet lachen. Nu had hij mij al te pakken met de eerste zin: ‘Dit is het stomste begin van een boek dat ik ooit heb gelezen, denkt Maantje, en ze slaat het boek dicht.’ Vanuit kinderredenatie eigenlijk wel begrijpelijk waarom ze het niet verder wil lezen. Ik denk trouwens dat het over Nils Holgersson gaat.

De illustraties van Sanne te Loo stralen ook heel veel warmte en liefheid uit. Vooral oma, ziet er net zo geweldig en lief uit als ze was voor Maantje. Zelfs (of juist) de begrafenisauto met de kist, als een klein theatertje in de sterrennacht straalt ipv verdriet of akeligheid juist warmte uit.

‘Alles wat je neemt in je leven’ zegt Albert, ‘dat verdwijnt als jij verdwijnt. Maar wat je geeft in je leven, dat blijft. Dat blijft bij de mensen aan wie je het hebt gegeven.’

Hoe mooi is dit? En hoe waar ook. Dit zegt Maantjes oom op de begrafenis, maar zal ongetwijfeld ook over Sjoerd Kuypers in 2017 overleden zus Trudy gaan, aan wie dit boek een eerbetoon is. En ik denk dat het voor menig lezer, (laat staan familie en vrienden) ook heel erg over Sjoerd Kuyper zelf gaat.

In de Kinderboekenweek gaf ik een 7-jarig jongetje (en zijn moeder) dat net lid was geworden van de bibliotheek een rondleiding. Omdat het op dat moment rustig was, en hij buitengewoon geïnteresseerd was, konden we ook stil staan bij de tafel die we voor Sjoerd Kuyper hadden ingericht. Ik vertelde hem dat Sjoerd Kuyper pas overleden was, maar nog net op tijd de Gouden Griffel had gekregen, over Maantje en de andere boeken die er lagen. Hij was diep onder de indruk. Daarna keek hij verder rond om boeken uit te zoeken, maar kwam uiteindelijk terug bij de tafel omdat hij absoluut een Maantje-boek wilde lenen. Hij dacht een tijdje na, en koos die met kerst. Ik denk dat de boeken van Sjoerd Kuyper nog heel lang door zullen gaan met kinderen en volwassenen gelukkige lezers te maken.

Maantje verhuist de zee is een hartverwarmend boek over verlies en de troost van verhalen, dat zelf ook een troostrijk verhaal is bij het verlies de opa-achtigste kinderboekenschrijver die er was, de geweldige verhalenverteller met de prachtige bromstem. Een terechtere Gouden Griffel heb ik niet eerder meegemaakt.