Boekmama

Over (jeugd)boeken en (voor)leesplezier

Hoe ik NBD Jeugdspecialist 2020 werd. Whoehoe!!

Precies 10 jaar geleden, in 2010, werd ik genomineerd voor Bibliothecaris van het jaar, categorie Midden-Nederland.
Mocht je nou denken ‘Dat verzint ze!’, dan kan ik je zeggen’: dat heb ik zeker niet verzonnen. Mijn man had dat verzonnen.

Lees verder

Frontofficemedewerkers als kapitaal van de bibliotheek

Soms zijn er van die vragen die je bijblijven. Zo kwam er eens dame in de bibliotheek – ik weet niet meer hoe ze bij me was gekomen (doorverwezen door collega, was ze op mij afgestapt, was ik op haar afgestapt?) – met een gevoelige hulpvraag. Ze vertelde dat haar dochter op korte termijn zou sterven aan kanker en dat zij, samen met de andere oma, verder voor het kindje van haar dochter zou gaan zorgen: een peutermeisje. Nu zocht ze boeken om aan het meisje duidelijk te maken dat haar mama dood zou gaan. Hoe verdrietig ook (het is me ternauwernood gelukt om deze vrouw te helpen zonder te gaan huilen), ik was heel erg blij dat ík op dat moment dienst had én dat het redelijk rustig was in de bibliotheek. Want deze vraag vergde collectiekennis en tijd (er zijn vooral heel veel boeken voor jongere kinderen over huisdieren die dood gaan en grootouders, dat eerste was onhandig, het tweede zeer ongewenst). Uiteindelijk hebben we een en ander gevonden voor haar bij de prentenboeken thema dood en bij de informatieve boeken over afscheid en rouwverwerking.

Medewerker Informatie en Activiteiten

Hoewel ik onlangs verkozen ben tot NBD Biblion Jeugdspecialist 2020, werk ik niet alleen op de jeugdafdeling: ik ben Medewerker Informatie en Activiteiten. Dat houdt in dat ik iedereen met alles help: dus ook volwassenen met al hun vragen, ik verkoop kaartjes, informeer mensen over onze activiteiten, begeleid ze naar ons Digi&Taalhuis, wek slapende zwervers, schrijf nieuwe leden in, leg apparaten uit, probeer mensen met hun printproblemen te helpen en ga zo maar door. Persoonlijk vind ik álles wel veel: soms is het gewoon teveel tegelijk (ik kan niet iemand met printpaniek helpen en tegelijk rustig leestips geven aan een leeshatend kind én naar de bezoekers-wc kijken omdat er een klacht was over niet kunnen doortrekken én een laatkomer naar haar cursus in de kantoorvilla brengen, om maar wat dingen te noemen) en soms heb ik er gewoon te weinig verstand van: ik weet wel veel over kinderboeken, maar ben zelf niet zo enthousiast over mijn kennis van boeken voor volwassenen. En apparaten die niet goed werken kieper ik eerlijk gezegd het liefst uit het raam.

Frontoffice en Backoffice

Vroeger had je medewerkers in bibliotheken die hun eigen specialiteit hadden: de jeugdbibliothecaris, bibliothecaris voor volwassenen, de muziekbibliothecaris en de klantenservicemedewerker. Ze werkten zowel voor als achter de schermen aan hetgeen waar ze goed in waren. Vanaf 2000 kwam er een veranderingsproces in bibliotheken: je kreeg de frontoffice (de vloer, MBO-niveau) en de backoffice (het kantoor, HBO-niveau). Je was van het één of van het andere. Bibliothecarissen op de vloer werden Informatiemedewerkers (of welke naam er ook aan gegeven werd) en hadden geen specialisme meer.

Klantenservice en Informatie

Later werden ook de Klantenservicemedewerkers en Informatiemedewerkers door elkaar gehusseld, waarmee iedereen op de vloer dus alles moest kunnen en weten. En dat is eigenlijk te veel. Zeker omdat er inmiddels geen bibliotheekopleiding meer is en nieuwe medewerkers zonder opleiding, na een inwerkperiode, alles moeten kunnen en weten. Ik kan ook verklappen dat collectiekennis een hele belangrijke op de vloer is, maar dat dat alleen in je hoofd groeit als je veel leest, je verdiept in nieuwe boeken die uitkomen, je oren en ogen openhoudt wat betreft eigen collectie en wat bezoekers zeggen en vragen én als je veel uren maakt op de vloer (veel per week en het liefst jarenlang). Om nog maar te zwijgen over reserveringssystemen, IBL, e-books, apps, collectiebeleid…. Ik vroeg een keer in een bibliotheek aan vier personeelleden die bij elkaar stonden of ze hun boeken bij NBD Biblion bestellen, waarop er drie verschrikt achteruit deinsden en eentje dapper naar voren trad. Ze wist niet of er ‘bij wat ik zei’ werd aangeschaft, maar ze kon me verzekeren dat er ‘via de gangbare kanalen’ werd aangeschaft. Het was geen test: ik wilde het echt weten. Het kan best dat een medewerker dat niet weet (wel jammer: ik vind dat alle medewerkers zouden moeten weten waar de boeken vandaan komen), maar er zou toch een hulplijn moeten zijn voor ‘moeilijke’ vragen: een makkelijk bereikbare deskundige collega.

Alleskunners

Maar waar ik heen wil is dat het bijna niet te doen is om goed genoeg te zijn. De hulpvraag waar ik dit blog mee begon is om te demonstreren dat mensen niet alleen maar vragen waar de printer staat, hoeveel boeken ze mogen lenen of waar de wc is. Mensen stellen vragen over alles, en dat kunnen ook hele moeilijke of verdrietige dingen zijn en vaak is er veel collectiekennis vereist, zoals bij de vele leesadviezen en tips die worden gevraagd voor kinderen in alle leeftijden (en flexibiliteit, en je moet goed kunnen doorvragen en als je in een flink drukke bibliotheek werkt ook goeie benen hebben). Je zou zeggen: een bibliotheek wil goede mensen op de vloer hebben: flexibele, enthousiaste, bevlogen, belezen alleskunners, met verstand van techniek en die bereid zijn om veel vrije tijd in collectiekennis, verdieping en nieuwe media te steken. En wat hebben bibliotheken in ruil daarvoor te bieden: contracten met weinig uren en lage schalen, liefst flexibel in tijd dus alle dagen, avonden en weekenden kunnen werken en in bezit van rijbewijs en auto is een pré. Blijft over voor deze functie: de herintreder (doorgaans vrouw) met goed verdienende partner. Of (en dat zijn meestal degenen die wel bibliotheekopleiding of -ervaring hebben) degenen met nog een andere baan ernaast. Hierdoor zijn ze minder flexibel en dus minder gewild.

Vrijwilligers en selfservice

Ik ben er nog niet: dit is de luxe versie van medewerkers op de vloer. Je hebt ook veel bibliotheken met vrijwilligers. En ik weet dat als die bibliotheken betaald personeel zouden hebben, het ten koste zou gaan van iets anders: huisvesting, collectie, projecten, steun aan scholen, vestigingen die moeten sluiten. Maar zoals waarschijnlijk uit mijn bovenstaande verhaal al valt te concluderen: ik heb bij vrijwilligers nog meer zorgen over de kwaliteit van de dienstverlening op de vloer: dat zijn doorgaans geen mensen met bibliotheekopleiding of -ervaring. Je kunt sowieso niet veel eisen aan ze stellen: je mag blij zijn dat ze onbetaald voor je aan de slag willen. En hoe kunnen zij flink ervaring opdoen als ze slechts twee uurtjes per week aan de slag gaan? En dan heb ik het nog niet eens over werkverdringing. Een andere variant van bezuinigen op personeel is de selfservice: personeel is er vaak wel, maar is bezig met andere taken en mag bezoekers met vragen en problemen niet helpen, of ze lid maken, of wat dan ook. Of er is überhaupt niemand aanwezig. Ik heb hier nog nooit een positief geluid over gehoord van bibliotheekbezoekers. En ja, ik besef dat het afschaffen van selfservice beperktere openingstijden zou betekenen.

Bezuinigingen

Nu verschillende bibliotheken al aangeven door de Coronacrisis in financiële problemen te zijn gekomen, en de OBA zelfs heeft aangekondigd flink te moeten bezuinigen en dat er ook op het personeel bezuinigd gaat worden, begin ik heel bang te worden dat de vrijwilligers en selfservice nog meer gaan oprukken. Ik krijg al jaren klachten te horen vanuit verschillende plekken van het land van mensen over hun bibliotheek: dat er niemand is, maar vooral dat het personeel dat er is ze niet kan helpen met hun vragen. Hun vragen zijn kennelijk te moeilijk. Wat is een bibliotheek als het alleen een plek is waar je boeken haalt, waar je kunt ontmoeten en aan activiteiten deelnemen, maar waar je niet met je vragen terecht kunt? En waar kun je dan nog wel terecht? Een bekende quote uit Harry Potter is When in doubt, go to the library. Laat de bibliotheek echt zo’n plek zijn.

Kapitaal

In 2018 was Bibliotheek Purmerend genomineerd voor Beste bibliotheek van Nederland. Hoewel ze niet wonnen roemde de jury het frontofficepersoneel dat het ‘kapitaal van de bibliotheek’ zou zijn. Dat vond ik zo mooi: in plaats van het personeel als een hoge kostenpost, als het kapitaal beschouwen. En dat zou het ook moeten zijn. Ik hoop dat in deze tijd van bezuinigingen en heroverwegingen goed nagedacht zal worden over het belang van goed en deskundig personeel dat altijd klaar kan/mag staan voor de bezoeker met welke vraag dan ook.

Dit boek houdt niet van kinderen

Dit boek houdt niet van kinderen / Christine Naumann-Villemin & Laurent Simon ; vertaling uit het Frans (vertaler is niet vermeld)

Een prentenboek met als ik-persoon een boek: betreffende boek staat al jarenlang in de kast, veilig en netjes ‘omringd door collega’s’. Totdat een moeder het uit de kast pakt en het aan haar zoontje geeft: ‘Draag het altijd met je mee, dan is het net alsof ik steeds dicht bij je ben.’ Kennelijk is deze mama vaak weg en heeft het jongetje het daar moeilijk mee. Hij zegt echter dat hij eigenlijk niet zo van lezen houdt. Daar is het boek wel blij om, want het boek houdt helemaal niet van gelezen worden, en al helemaal niet van kinderen.

Lees verder

De laatste helden op aarde

De laatste helden op aarde / Max Brallier & Douglas Holgate ; vertaling [uit het Engels]: Marcel van Driel

Dertienjarige Jack Sullivan is een weesjongen die sinds een jaar bij zijn zoveelste pleeggezin woont. Geen erg liefdevol gezin, en op school is hij een wat onpopulaire nerd. Met gelukkig wel, voor het eerst in zijn leven, een echte vriend. Dit was echter de situatie voordat het boek begint. Het boek begint op de tweeënveertigste dag van …
Mijn oudste zoon loopt langs, leest mijn scherm en vult in “Corona?”. “Eh nee”, zeg ik: “de tweeënveertigste dag van ‘TOTALE MONSTER-ZOMBIE-CHAOS’.”

Lees verder

ABZzz…

ABZzz… : een slaapverwekkend alfabet / Isabel Minhós Martins, Yara Kono ; vertaling [uit het Portugees] Anne Lopes Michielsen

“BOYCOTT is een nieuwe kinderboekenuitgeverij die zich richt op het uitgeven van prentenboeken van uitzonderlijke kwaliteit. Als uitgever wil BOYCOTT het Nederlandstalige publiek ‘s werelds beste hedendaagse prentenboeken aanbieden en nieuwe getalenteerde illustratoren uit binnen- en buitenland een podium geven.”, aldus de website van Boycott zelf. En wat je als eerste in beeld krijgt zijn hun tot nu toe uitgegeven boeken en dat is wel ook wel een schitterende verzameling bij elkaar van prachtige kaften. Een deel kende ik nog niet en die zitten ook niet bij de bibliotheken in collectie. Deze ontbrekende titels zijn allemaal van 2020 en enkele van deze maand. Dus hopelijk is het gewoon een kwestie van geduld. Maar dit prentenboek met slaapverwekkend alfabet is gelukkig wel te leen in de bibliotheek.

Lees verder
« Oudere berichten

© 2020 Boekmama

Thema gemaakt door Anders NorenBoven ↑