Mannetje Tak

Mannetje Tak / Julia Donaldson [tekst] ; & Axel Scheffler [ill. ; vert. uit het Engels: Bette Westera]

Mannetje Tak, een geweldig prentenboek van Julia Donaldson en Axel Scheffler, die vooral bekend zijn van de klassieker de Gruffalo. Mannetje Tak leeft in een boom met zijn takkengezin, maar op een dag grijpt een hond hem. Hij weet te ontsnappen, maar wordt weer gegrepen door een ander. En dit blijft zich herhalen,  tot hij uiteindelijk als tak in de open haard terecht komt en vanuit zijn benarde positie de kerstman weet te redden die vast zit in de schoorsteen. Samen met de kerstman brengt hij vervolgens de pakjes rond en uiteindelijk brengt de kerstman Mannetje Tak terug naar zijn takkengezin, dat daarmee het allermooiste kerstcadeau ooit krijgt: hun vermiste vader is terug.

Mannetje Tak is een prentenboek op rijm (mooie vertaling door Bette Westera), met veel herhaling. De lezer ziet het gevaar steeds aankomen, en telkens komt dan ook terug: ‘Mannetje Tak, pas op voor die ….!’, waarbij aan de hand van de illustratie en het rijmwoord voorleeskinderen kunnen meebrullen en raden wat het is waar Mannetje Tak nu weer voor moet oppassen. Het verhaal gaat door alle seizoenen heen, waaraan je kunt zien dat Mannetje Tak wel heel lang van huis is, en waardoor het niet per se een kerstverhaal is. In 2016 opnieuw in het Nederlands uitgegeven en gezien de nieuwe rode kaft met kerstman: duidelijk wel als kerstverhaal. Toegegeven: ik heb het al mijn kinderen voorgelezen en lees het zo nu en dan ook voor in de bibliotheek, maar wel altijd rond kersttijd. Dan is het het leukst.

Van hetzelfde duo zijn al eerder de prentenboeken van ‘De Gruffalo’, ‘Het kind van de Gruffalo’ en ‘Stap maar op mijn bezemsteel’ (Room on the broom) verfilmd en in 2017 kwam in Nederland de film Mannetje Tak (Stick Man) uit. Net als de andere films, ziet het er heel mooi uit , is het een ontroerend verhaal en absoluut ook leuk voor grotere kinderen dan alleen kinderen aan wie je prentenboeken voorleest. Ik heb met mijn dochter van 10 gekeken naar de Engels gesproken versie. Mannetje Tak was hierin een zeer vriendelijke Engelse gentleman. Het was in de film niet het publiek dat steeds probeerde om Mannetje Tak te waarschuwen voor het gevaar, maar allerlei dieren die hij onderweg tegen kwam (en die hij ook vaak had geholpen). Waar alles heel snel gaat in het boek en het daarom vooral grappig is, was er in de film meer tijd voor de dramatische kant van het verhaal. Maar net als in het boek, met een heel gelukkig einde. En daarmee een hele fijn gezellige korte kerstfilm voor het hele gezin.

Er was eens een kasteel

Er was eens een kasteel / Piers Torday ; vertaald [uit het Engels] door Aimée Warmerdam

Al begint de titel met ‘Er was eens…’, het boek eindigt niet met ‘en ze leefden nog lang en gelukkig’. Al speelt het verhaal zich af gedurende een witte kerst, het is geen kerstverhaal.

De dag voor kerst gaat het gezin Mallory (moeder en 3 kinderen) op weg naar opa en oma om kerst te vieren.  De kinderen hebben niet erg meegewerkt met zich aankleden en hun tas inpakken: oudste dochter Roos had zich verkleed (in badjas) als haar grote heldin de piratenkoningin, kwetsbaar dromertje Muis was zelfs nog in pyjama en had alleen zijn knuffelpaard Efel ingepakt en kleintje Esmee was nog maar een baby. Een wat opgefokte moeder wil gauw vertrekken: de weg gaat langs een berg en het is gaan sneeuwen. Onderweg gaat het steeds harder sneeuwen, het zicht is slecht, Roos wordt wagenziek en de kinderen maken ruzie. De perfecte ingredienten voor een ongeluk, en dat gebeurt dan ook.

Vanaf dat moment splits het verhaal zich in tweeen, waarbij het vooral om het verhaal van Muis gaat: Muis is in een soort hallucinogene angstdroom beland, waarbij zijn speelgoed tot leven is gekomen en hij op zoek moet naar ‘het kasteel’, waarbij niemand weet of het wel bestaat. Het verhaal is vaak sprookjesachtig, soms nachtmerrie-achtig, maar ook heel vaak grappig (zoals zijn knuffelpaardje Efel, dat is veranderd in een groot, vrouwelijk en vaak sarcastisch paard). Het andere verhaal is het verhaal van de andere gezinsleden, en vooral Roos die als enige bij bewustzijn is en zich bevindt in een auto die op kop staat (zij hangt ondersteboven in haar gordel) en moet constateren dat ze vast zit, moeder buiten bewustzijn is en Muis zich niet in de auto bevindt (Muis had vlak voor het ongeluk zijn gordel losgeklikt om zijn plastic T-rex te pakken te krijgen). En later wordt dat verhaal aangevuld met de reddingsactie die tot stand is gekomen zodra opa en oma alarm hebben geslagen omdat hun dochter en kleinkinderen nooit zijn aangekomen.

Er zijn twee helden in dit verhaal: Muis in zijn eigen koortsige fantasiedroom en Roos die, met de heldendaden van de piratenprinses als inspiratie, iedereen probeert te redden.

Ik vind het een heel bijzonder boek: de tweedeling, maar sowieso ook het ongeluk dat toch behoorlijk heftig is en dat je ook niet vaak tegenkomt in boeken voor deze leeftijd (9-12 jaar). Gedurende het grootste deel van het verhaal bleef ik me afvragen waar Muis was: lag hij verderop in de sneeuw? Was hij gewond? Onderkoeld? Of liep hij in verwarde toestand rond? En zou iedereen het wel redden? Dat maakte mij extra gehaast om door te lezen.

Ik moet niet te veel verklappen, maar ik zeg wel: het is geen kerstverhaal, er is geen happy end. De epiloog verzacht de pijn wel wat op het eind, al zou je zonder de epiloog het nog eventueel als een open einde kunnen beschouwen en er zelf een vrolijker einde bij kunnen bedenken.

Het boek is absoluut mooi en meeslepend. Toen ik het uit had, bleef het nog behoorlijk in mijn hoofd hangen. Gezien de heftigheid zou ik het vooral aanraden om voor te lezen, en anders voor kinderen die wel wat kunnen hebben.

In de Aanschafinfo van NBD-Biblion staat dat Muis autistisch is. Ik kan het niet helemaal uit het boek opmaken. Muis is wel erg jong voor zijn leeftijd, kwetsbaar en dromerig. Het enige wat mij op dat gebied opvalt is dat hij niet door het sarcasme van zijn paard Efel heen kan kijken en zien hoe ze hem steeds probeert te helpen en ook lief en bezorgd is.

 

Kerstfeest met Beer

Kerstfeest met Beer / Bonny Becker ; illustraties Kady MacDonald Denton

Over deze mopperende beer en zijn vrolijke muisvriendje zijn al meerdere prentenboeken verschenen. In dit boek gaat het over hun eerste kerst samen. Beer heeft uberhaupt nooit kerst gevierd: hij had voordat Muis onverwacht in zijn leven verscheen in ‘Bezoek voor Beer’ waarschijnlijk behalve geen zin, ook nog nooit vrienden of familie gehad om kerst mee te vieren (dat staat nergens, maar is mijn mening als Beer-kenner). Beer heeft ter voorbereiding boeken gelezen over het vieren van kerst en hieruit heeft hij begrepen dat kerst om twee dingen draait: verhalen voorlezen en augurken. Volgens Muis draait het om cadeautjes en licht paniekerig gaat hij op zoek in het huis van Beer, ook al blijft Beer beweren dat er geen cadeautjes zijn. Uiteindelijk blijken ze toch allebei iets moois voor de ander te hebben gekocht en is vooral de slee voor Beer een groot succes: want daar kunnen ze met z’n tweeen pret mee maken. Dit gezellige kerstboek leent zich ook om het te hebben over de vraag: waar draait kerst eigenlijk om? Bij het voorlezen deze week in de bibliotheek geen hebberige kinderen: volgens hen is het allerbelangrijkste van kerst de kerstboom.